Teatr im. Jana Kochanowskiego w Opolu powstał 1 stycznia 1975 roku. Zawodowy polski teatr działał w Opolu od 1945 roku jako: Teatr Miejski im. Juliusza Słowackiego. Na początku 1949r. oddano przebudowany gmach teatru z widownią na 450 miejsc, z profesjonalnie urządzoną sceną, garderobami i zapleczem. Od 1 I 1950r. zmieniono nazwę na Państwowy Teatr Ziemi Opolskiej (PTZO). W 1958 roku grupa "zbuntowanych" aktorów założyła Teatr 13 Rzędów, rok później objęty przez Jerzego Grotowskiego (wyrzucony z Opola do Wrocławia w połowie lat '60-tych).

Tymczasem w 1960 roku PTZO przeniesiono ze względów pożarowych do nowego budynku teatru lalkowego (w starym gmachu, po remoncie, znalazła swą siedzibę Filharmonia Opolska). W listopadzie 1965 roku na ówczesnym Placu Lenina wmurowano kamień węgielny pod nowy Teatr. (Plac miał już swą teatralną tradycję - pozostałości fundamentów Kulturhausu, którego konstrukcję Niemcy zaczęli i przerwali w 1939 roku).

 Po ponad dziewięciu latach budowy oddano najnowocześniejszy i trzeci, co do wielkości, gmach teatralny w Polsce.

W Teatrze produkuje się dekoracje, szyje kostiumy, wykonuje peruki. Działają pracownie: krawiecka damska i męska, stolarska, ślusarska, malarska, modelatorska, tapicerska, perukarska, oświetleniowa i akustyczna (z niewielkim studiem nagraniowym).
Ponad pięćset premier, kilka tysięcy nazwisk - aktorów, reżyserów, scenografów, kompozytorów, choreografów, ludzi piszących o teatrze i dla teatru; wypełnione po sufit archiwum sztuk, druków, wydawnictw, fotografii, recenzji; ściany długich korytarzy ozdobione afiszami, plakatami, fotokasetonami - tak w lakonicznym wyliczeniu prezentuje się z górą pół wieku twórczego istnienia sceny dramatycznej w Opolu.

• powierzchnia - prawie 8 500 m2,
• kubatura - około 65 000 m3,
• wysokość - 31 m, plus 4 m fundamentów,
• maksymalna długość budynku - 84 m,
• szerokość - 57 m.

Opolski Teatr posiada trzy sceny:

• Duża Scena: 577 miejsc, 15m szerokości, 8m wysokości (do stropu technicznego 18,5m), 22m głębokości (wraz z zasceniem 30m!!!).
  Ogromne boczne kieszenie oddzielone żelaznymi kurtynami, obszerne zascenie i magazyn wysokich dekoracji, połączony z windą mogącą przetransportować średniej wielkości samochód ciężarowy.
  Teatr posiada bardzo dużą scenę obrotową, tzw. obrotówkę o 13m średnicy z wbudowanymi w nią czterema ogromnymi zapadniami o skoku ponad 5m, poruszanymi niezależnie od ruchu obrotówki, co jest ewenementem na skalę europejską. Ponadto powierzchnie zapadni można ustawić skosem pod kątem do 15 stopni. Proscenium zajmuje mechanicznie opuszczany dwuczęściowy orkiestron.

• Mała Scena (amfiteatralna): ma kształt trapezu (12x10m), otoczona z trzech stron stromą widownią na 193 miejsca.  

• Scena na Parterze (studyjna): tzw. "bunkier": 9,5x8m, w pełni mobilna widownia na 80 osób, umożliwiająca dowolne kształtowanie przestrzeni i zapewniająca bliski kontakt z publicznością.