Emanuel Smołka - działacz oświatowy, założyciel czytelń ludowych na Śląsku. Żył w latach 1820-1854. Absolwent Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Wrocławskiego. Będąc nauczycielem katolickich szkół elementarnych w Bytomiu i Tarnowskich Górach, udzielał się społecznie, rozwijając szeroką działalność oświatowo - narodową i polityczną. W Jego mieszkaniu mieściła się pierwsza biblioteka i czytelnia polska w Bytomiu, następne placówki zakładał w Rybniku, Mysłowicach, Woźnikach i innych miejscowościach śląskich. Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Opolu otrzymała imię Emanuela Smołki w 1961 roku, w 10 rocznicę swego powstania.

W skład Biblioteki wchodzą komórki organizacyjne:
Dział Instrukcyjno–Metodyczny
Dział Informacyjno–Bibliograficzny
Dział Gromadzenia, Opracowania i Katalogów
Dział Udostępniania
Dział Organizacyjno-Administracyjny
Dział Finansowo-Księgowy
Dział Wspomagania Procesów Bibliotecznych.

WBP obejmuje również specjalistyczne Oddziały, m.in. Oddział Zbiorów Obcojęzycznych, Oddział Muzyczny oraz Bibliotekę Austriacką.