Początki biblioteki sięgają 1945 r., kiedy to w zniszczonym mieście zaczęło rodzić się nowe życie. Pierwszy księgozbiór liczył 320 woluminów i pochodził głównie z darów mieszkańców miasta, a biblioteka funkcjonowała dzięki pracy społecznej kilku zapaleńców. Stan ten trwał do czerwca 1947 r., kiedy Zarząd Miejski powołał Bibliotekę Miejską. następnie w 1975r. przekształcono ją w Miejską i Gminną Bibliotekę Publiczną, a terenem jej działania zostały miasto i gmina Nysa. Od 1955 r. siedzibą Miejskiej i Gminnej Biblioteki Publicznej w Nysie jest "Dom Wagi Miejskiej".

Od 2007 roku Miejska i Gminna Biblioteka Publiczna w Nysie pełni funkcję biblioteki powiatowej. Składa się z biblioteki centralnej i 10 filii - 8 filii wiejskich w: Białej Nyskiej, Goświnowicach, Hajdukach Nyskich, Kopernikach, Kubicach, Lipowej, Wierzbięcicach i Złotogłowicach oraz 2 filii miejskich. Sprawuje również nadzór merytoryczny nad 7 bibliotekami gminnymi oraz ich filiami. Nadzoruje biblioteki publiczne w gminach: Głuchołazy, Kamiennik, Korfantów, Otmuchów, Paczków, Pakosławice i Skoroszyce.

Bibliotekę tworzą 3 działy:
- Dział Gromadzenia i Opracowania
- Dział Udostępniania dla Dorosłych obejmujący Czytelnię Czasopism, Czytelnię Naukową i Wypożyczalnię
- Oddział Dziecięcy

Oprócz tradycyjnych książek i czasopism biblioteka udostępnia mapy oraz tzw. "książki mówione". Z dostępnych materiałów korzystać można na miejscu w czytelniach oraz wypożyczać na zewnątrz. W bibliotece centralnej oraz filiach bibliotecznych księgozbiór jest dostępny dla wszystkich mieszkańców miasta, gminy oraz studentów i gości z różnych stron kraju. Biblioteka pracuje w programie SOWA, dzięki czemu czytelnicy mogą wyszukiwać pozycje oraz je zamawiać z dowolnego miejsca przez Internet.

W ramach działalności na rzecz popularyzacji książki i czytelnictwa w bibliotece organizowane są m.in.:
- Dyskusyjny Klub Książki
- Konkursy czytelnicze i plastyczne
- Lekcje biblioteczne
- Spotkania autorskie
- Warsztaty literackie i artystyczne
- Wieczory literackie
- Wystawy
- Teatrzyki
- "Czytaj razem z nami"