Uroczyste otwarcie Muzeum nastąpiło 8 maja 1980 r. w obecności wielu zaproszonych gości. Muzeum ma charakter regionalny. Działa na podstawie Ustawy o Muzeach oraz statutu. Podstawowym jego zadaniem jest gromadzenie, katalogowanie, naukowe opracowanie zbiorów oraz ich udostępnianie. Ponadto muzeum prowadzi działalność naukową i edukacyjną. W ich ramach organizowane są wykłady, lekcje muzealne, konkursy. 
Muzeum w Praszce jest jednostką wielodziałową. W jego skład wchodzą następujące działy:
- historyczny – dokumentuje przeszłość regionu na różnych płaszczyznach życia społecznego, politycznego i gospodarczego. Dział gromadzi m.in. obok różnego rodzaju dokumentów, zabytki numizmatyczne, falerystykę, mapy, plany i fotografie
- etnograficzny – gromadzi eksponaty dokumentujące życie codzienne mieszkańców regionu. Większość z nich dotyczy zajęć gospodarczych, obróbki lnu i wełny. Są to także lokalne stroje ludowe.
- przyrodniczy – gromadzi zabytki dokumentujące życie fauny i flory okolicy. Są to głównie spreparowane okazy ptaków i zwierząt. Dział posiada również bogatą kolekcję skał i minerałów Polski południowej
- archeologiczny – trzonem działu jest depozyt z Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi z cmentarzyska kultury łużyckiej w Praszce
- sztuki – gromadzi zabytki sztuki współczesnej i dawnej
- techniki.